C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

Latin Literatüründe Roman

Yunan romanlarıyla karşılaştırıldığında Latin romanları oldukça sınırlıdır. Yunan literatüründe Khariton’a, Ephesuslu Xenophon’a, Achilles Tatius’a, Longus’a ve Heliodorus’a ait günümüze kadar ulaşmış beş roman göze çarpar. Bunların yanında papirüslerde fragmanlar şeklinde korunmuş olup içeriğini kabaca bilebildiğimiz birkaç roman da bulunur.

Latin literatüründe ise üç roman vardır: Petronius’un Satyricon’u, Apuleius’un Metamorphoses’i ve Historia Apollonii regit Tyri.

Bunların dışında yine Apuleius’un kaleme aldığı bilinen, fragmanlar halinde günümüze kalan Hermagoras başlıklı bir roman daha vardır. Buna karşın bir Latin romanından fragmanların bulunduğu tek bir Latin papirüsü yoktur, bunun böyle olmasının temel nedeni iklimsel ve jeolojik koşullardır, zira Eskiçağ papirüsleri Roma İmparatorluğu’nun Yunanca konuşulan bölümü olan Mısır’da korunmuş ve bulunmuştur, bu yüzden birkaç istisna dışında her papirüs Yunanca metinler içerir. Hatta İ.S. 79’da Vesuvius Dağı’nın püskürdüğü sırada Herculaneum’daki Villa dei papiri’de karbonize olan papirüsler bile büyük ölçüde Yunanca metin içerir, bu metin bir ev sahibinin Yunan felsefesine ama özellikle de Epicurusçu düşünceye olan ilgisini anlatır.

Netice itibariyle Yunan roman fragmanlarına nispetle Latin literatürü bu konuda fakirdir. Öte yandan Dictys ve Dares kaynaklı Troia aktarımlarından oluşan romanı andıran metinler vardır. Yine Hıristiyan eğitiminde kullanılan Azizlerin Yaşamları ve Havarilerin Apokrif İşleri konulu metinler de menkıbe türünde romanlar olarak sayılabilir.

Genel Roma literatüründe olduğu gibi Latince roman örnekleri de fazlasıyla Yunan romanının bir yansıması ve uyarlamasıdır. İ.Ö. üçüncü yy.’da Romalı yazarlar, Yunan literatürünün yerli İtalyan literatürüne olan biçimsel ve estetik üstünlüğünden ötürü, Yunan literatürüne yüzlerini dönüp Yunan yazın türlerini Latin diline uyarladı. Plautus ile Terentius’un komedileri, Ennius ile diğer eski Romalı yazarların şiirleri, Roma’daki yazın türlerinin Yunan örneklerinin birer yansıması olduğunu kanıtlar, Latin literatürünün ilk eseri olan Livius Andronicus’un Odusia’sı Homeros’un Odysseia’sının kısa bir çevirisiydi.

Horatius’un Epistulae 2.1.156’daki meşhur “Graecia capta ferum victorem cepit et artes / intulit agresti Latio” dizesinde anlatılan durum Latin romanı için de geçerlidir. Petronius’un Satyricon’u uzunca bir süre “ideal” bir Yunan romanının temel unsur ve eylemlerinin bir uyarlaması olarak görülmüştür. Son dönemde incelenen, iki Yunan romanının (Bir Fenike hikayesi ve Iolaus) fragmanlarını içeren bir papirüs de bu görüşü destekler.

Apuleius’un Metamorphoses’i, yazarı bilinmeyen Yunanca bir eserin genişletilmiş çevirisi ve uyarlaması gibidir. Tyre Kralı Apollonius’un Tarihi ise, bu minvalde herhangi bir papirüs bulunmasa da, Yunanca yazılmış olan Apollonius-romanının bir bölümü olarak yorumlanabilir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: