“Acı, vatandaşlık ve siyasal kimlik” (Atlas, 2023/01)

Atlas Deprem Özel sayısı çıktı. Bu sayının geliri depremzede öğrenciler yararına Türk Eğitim Vakfı’na bağışlanacak. Bu sayıda benim de “Acı, Vatandaşlık ve Siyasal Kimlik” başlıklı bir yazım bulunuyor. Resmi site: LİNK. Yazımı academia.edu sayfamdan da okuyabilirsiniz: LİNK.

Özet: Bu yazı, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından sıkça dile getirilen “böyle bir durumda siyaset yapılmaz” düşüncesini eleştirel biçimde tartışarak afet, vatandaşlık ve siyasal kimlik arasındaki ilişkiyi ele almaktadır. Yazının temel iddiası, büyük felaket zamanlarında siyasetin askıya alınmadığı, aksine yurttaşların devletle, yasalarla, kamusal sorumlulukla ve ortak yaşamla kurduğu ilişkinin daha görünür hale geldiğidir. Antik Yunan’daki polis ve Roma’daki civitas kavramlarından hareketle vatandaşlığın yalnızca hukuki bir statü değil, aynı zamanda ortak yaşamın sorunlarına katılma, kamusal sorumluluk üstlenme ve gerektiğinde devleti denetleme bilinci olduğu vurgulanır. Bu bağlamda deprem sonrasında ortaya çıkan dayanışma ağları, yardım faaliyetleri ve gönüllü örgütlenmeler siyasal olanın dışında değil, doğrudan vatandaşlık görevinin ve siyasal etkinliğin bir parçası olarak değerlendirilir. Yazı, Sokrates, Herakleitos ve Aristoteles’e yapılan göndermelerle, yasanın, devletin ve yurttaş sorumluluğunun karşılıklı güven ve ortak yarar temelinde düşünülmesi gerektiğini savunur. Aynı zamanda afet ortamında yayılan asılsız bilgilerin, linç ve yağma çağrılarının, siyasal diyalog eksikliğinin ve toplumsal kutuplaşmanın krizi derinleştirdiği belirtilir. Sonuçta yazı, acının ortak bir siyasal bilinç doğurabileceğini, vatandaşların yalnızca yardım eden bireyler olarak değil, kamusal sorumluluk taşıyan siyasal özneler olarak hareket etmesi gerektiğini ve felaket zamanlarında asıl ihtiyacın siyasetsizlik değil, etik sorumluluğa, dayanışmaya, hesap verebilirliğe ve demokratik katılıma dayalı bir siyaset olduğunu ileri sürmektedir.