Dr. C. Cengiz Çevik (Klasik Filolog) – Blog

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümü, Dr.

Karmaşık bir dize mi? #Aeneis 7.440-1

Sed te victa situ verique effeta senectus

O mater,…

Yukarıdaki iki dize ama özellikle de başlıkta “karmaşık” olup olmadığı sorulan ilk dize üzerinde durmak istiyorum, zira gramer yapısı zorlayıcılığıyla hoşuma gitti.

Bağlamda Aeneas kral Latinus’un memleketine varmış ve onun kızıyla evlenme iznini kraldan kapmış gibidir, bunu da direkt kral ile görüşerek değil, adamlarını ona yollayıp kehanetleri anımsatarak (ya da kralın kendi başına hatırlamasıyla) yapmıştır. Bunun üzerine Troialılardan (o vakit Türklerden de, değil mi?) eski bir davadan ötürü nefret eden, ki tüm olan bitenin neredeyse baş sorumlularındandır, tanrıça Iuno Allecto’ya emreder bu evliliği engellesin diye. O da yaşlı bir kahin kılığına girerek Aeneas öncesinde Latinus’un kızına talip olan Turnus’un yanına gelir ve ona olan biteni anlatır, onu gaza getirmeye çalışır. Ancak Turnus gaza gelmez. Yukarıdaki dize de bunu anlatan konuşmasında geçiyor. Biz de şimdi dizeyi çevirmeye çalışalım.

Dize öncesindekinden farklı bir şey söyleneceğini belirten sed ile başlıyor, sed “ama”, “oysa”, “öte yandan” şeklinde çevrilebilir. Karmaşıklık devamındaki kelimelerde, tek tek bakarsak:

te:  acc. halde, “seni”, (bağlama göre) “sana” ya da voc. halde, “ey sen”.

victa: “kazanmak”, “üstesinden gelmek” anlamındaki vincere fiilin supinum gövdesinden türemiş, perfectum particium, f., sing., nom. halinde, yani edilgen yapılı, bu yüzden “yenilmiş”, “üstesinden gelinmiş”, “bastırılmış” anlamında.

situ: abl. halde, “yıkımdan” ya da bağlama göre “yıkıma” (situs, -us: yıkım, zihinsel sersemlik)

verique: gen. halde, “gerçeğin” (verus, -a, -um: gerçek)

effeta: nom., f. halde, “zayıflamış”, “çorak hale gelmiş”, “faydasız olmuş” (effetus, -a, -um: zayıflamış, vs.)

senectus: nom. f. halde, “yaşlılık”

o mater: voc. f. halde, “ey ana”

Burada zayıflamış olan nedir? Yaşlılık ve anne seslenilen iki farklı kişi midir, yoksa yaşlılık bizatihi anneyi mi temsil ediyor? Ben şöyle çevirdim:

fakat sen, ey yıkıma yenik düşmüş ve gerçekten kopmuş yaşlılık,

Ey ana…

Bu çeviri tercihimde victa situ‘yu “yıkıma yenik düşmüş” olarak kullanırken, yaşlılığın içinde bulunduğu durumu yıkım olarak değerlendirdim. verique effeta içinse “gerçeklikten kopmuş” yorumunu yaptım, Turnus karşısındaki yaşlı rahibenin yaşlılıktan ötürü gerçeklik algısını yitirdiğini düşündüğünü varsaydım. Loeb çevirisinde “old age, enfeebled by decay and barren of truth” denmiş, benim çeviri buna tam uymasa da, esasta aynı şeyi söylüyoruz.

Yine burada ana ile yaşlılık örtüşmekte ve aynı kişiyi yani yaşlı rahibeyi imlemektedir. Kişileştirmeye dikkat. Görüşünüz varsa, alırım, yoksa almam.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 07/01/2015 by in Eskiçağ üzerine, Felsefe - bilim, Genel, Latince üzerine and tagged , , , , , .
%d blogcu bunu beğendi: