Dr. C. Cengiz Çevik (Klasik Filolog) – Blog

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümü, Dr.

Macrobius’ta bir “kutsal erdem” (divina virtus) olayı!

Macrobius

Yukarıdaki parça Macrobius’un Cicero tarafından yazılan Somnium Scipionis başlıklı metne yaptığı yorumdan (1.4.2 sq.) alındı.

Bilge biri için erdemin ödülü (virtutis praemium) nedir? Macrobius’un alıntısında lafı söyleyen Scipio olduğuna göre, buradaki yaklaşımı onun bir değerlendirmesi olarak kabul etmemiz gerekecek. Scipio’ya göre “…kutsal erdem (divina virtus)  kurşuna çakılmış heykelleri ya da solmuş defne yapraklarıyla dolu olan zafer alaylarını değil, daha sağlam ve daha taze olan ödül türlerini amaçlar.”

Burada iki analoji ve kıyas göze çarpıyor:

1. “kurşuna çakılmış heykeller” (statuas plumbo inhaerentes) ve “daha sağlam ödül türleri” (stabiliorapraemiorum genera): Kurşunun heykellerin tutturulması için sağlam bir materyal olmadığı varsayımı ortaya çıkıyor burada, dolayısıyla kutsal erdem onu amaçlayamaz, daha sağlam (stabiliora) bir ödül beklentisi içindedir.

2. -zafer alaylarındaki- “solmuş defne yapraklarıyla” (arescentibus laureis) “daha sağlam ve taze olan ödül türleri” (viridiora praemiorum genera): Burada ise solan defne yaprakları ile Türkçeye “daha taze” diye çevirdiğim viridiora kıyası var. Latincede viridis “yeşil” ve dolayısıyla “taze” anlamındadır, kutsal erdemin solmuş defne yapraklarını değil, “daha yeşil/taze” bir ödül beklediği söylenmiş oluyor. Loeb’deki Keyes’in çevirisi (Cicero, De Republica, s.260-261) viridiora için more lasting nature derken, Cambridge’deki Zetzel çevirisi more fresh demiş.

Peki, erdemi kutsallaştırmak da ne oluyor?

Stoacıların bir adeti bu, erdem en yüce iyidir onlara göre, dolayısıyla erdemsiz yani ahlaksız hareketler en büyük kötü olur. Stoa ahlakında erdemin kutsallaştırılması aynı zamanda onun doğaya uygunluğundan kaynaklanır, başka deyişle onlara göre “erdemli olan”, aslında doğaya uygun olandır. (Doğada hiçbir şey az ya da fazla değildir, her şey olması gerektiği kadardır, dolayısıyla onda kutsal bir uyum vardır.) Yukarıdaki iki analoji ve kıyas da bu Stoacı yaklaşımı örnekler, buna göre kutsal erdem kurşuna insan tarafından kakılmış bir heykeldense, doğal bir sağlamlığı ve doğadan koparıldığı için solmaya başlamış defne yapraklarındansa, bizzat doğanın kaynağından beslenmeye devam eden yeşilliği/tazeliği hedefler.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: