C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

(1) Latincede Eş ya da Yakın Anlamlı Kelimeler (anima, animus, mens)

Anima Türkçede “can” dediğimiz, insanlar ve hayvanlardaki canlılığın kaynağını, bir anlamda “ruh”u imler. Yine Türkçedeki “son nefesini vermek” deyimindeki “nefes” de anima‘dır, bu bağlamda Yunancadaki ψῡχή ile özdeştir. Anima temelde bedenin varoluşsal kimliğinin bir parçası, başka deyişle bedenin fonksiyonu olması bakımından animus‘tan ayrılır. Animus da “ruh” olarak çevrilebilir, ancak anima‘dan farklı olarak soyut bir varlık olan ruhun tüm soyut işlevlerini kapsar ve bedenden bağımsız olarak düşünülür. Örneğin insanın karakterindeki iyi ya da kötü niteliklerin atfedildiği şey anima değil, animus‘tur, bu yüzden bireyin ahlakî kimliğini de imler. Döderlein’in (Döderlein’s Hand-book of Latin Synonyms) yaptığı ayrımla söylersek, mitolojik perspektifte ölmüş kişinin -bedenin bir parçası olduğu için bedenden ayrılan- gölge, hayalet, vs. şeklinde de düşünebileceğimiz “ruh”una anima, metafizik perspektife ölmüş kişinin soyut ruh”una ise animus denir. Bununla birlikte mens “ruh” anlamı bakımından animus ile anima‘nın birbirine yakınsamasına katılmasa da, animus‘un anlamındaki ruhun kapsanan işlevlerinden olan “düşünme, akletme”yi ve buradan hareketle “zihin”i imler. (Cic. Rep. 2.40: ea quae latet in animis hominum, quaeque pars animi mens vocatur) Yine mens‘in temel anlamından hareketle “zihinsel kavrayış” anlamında da kullanıldığını belirtelim. En nihayetinde “bir bütün olarak doğa tarafından animus’un yönetiminin kendisine verildiği” (Cic. Tusc. 3.5) bir üst mercidir, yani mens (zihin) animus‘u (karakteri) yönetir.

 

Reklamlar

4 comments on “(1) Latincede Eş ya da Yakın Anlamlı Kelimeler (anima, animus, mens)

  1. H.A.
    08/01/2016

    Cengiz Bey, Bu durumda, söylediklerinizden hareketle “carcer animae corpus est” cümlesindeki “animae”yi “ruhun” olarak cevirmek dogru olacaktır(?)

  2. H.A.
    08/01/2016

    Teşekkürler.

  3. yasir
    12/01/2016

    “mens” i ‘mind’ olarak mı düşünelim?

Bir Yanıt Bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: