Dr. C. Cengiz Çevik (Klasik Filolog) – Blog

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümü, Dr.

(2) Bir Lucilius fragmanının dilbilgisel ve felsefî analizi

Bu yazıdan alıntı yapmak mı istiyorsunuz? Blogdan alıntı yapma kılavuzuna buyrun.

Birinci bölüm için buraya buyrun.

Üçüncü bölüm için buraya buyrun.

Stoa’da insana yararlı olduğu için doğaya göre yaşamak öneriliyor. Bu sadece insanın kendisine yararlı olduğu için değil, “iyi” biri olduğunda, kendisi gibi “iyi” olan diğer insanlarla birlikte “iyi” bir toplum kurabileceği ve insan birlikteliğine yarar sağlayacağı için öneriliyor. Erken dönem Stoacılarında ama özellikle de Zenon’daki politik duyuşun temelini bu yarar anlayışında aramak gerekiyor, bu konuyla ilgili “Erken Dönem Stoacılığında Siyaset Anlayışı ve Kinizm Etkisi Üzerine” başlıklı çalışmama (buradan ya da şuradan) bakabilirsiniz. Demem o ki, Lucilius’un bu fragmanında bilinmesi erdem olarak yorumlanmış değerler sadece bireyin değil, toplumun da yararınadır.

Dördüncü ve beşinci dizelerdeki bilinçlenme nesnelerine yukarıda özetlediğim açıdan bakmamız gerekir, nitekim honestum‘un yani ahlaken uygun olanın ne olduğunu, iyileri ve kötüleri, yararsız, utanç verici ve uygunsuz olanın ne olduğunu bilmek insanın diğer insanlarla kurduğu ilişkinin sağlıklı olabilmesi için gereklidir, zira insan kendi başına, toplumdan soyutlanmış olarak iyi ya da kötü olamaz, uygun ya da uygunsuz davranış sergileyemez, sergilese bile bu davranışların yargılanabileceği bir ilişki zemini olamaz.

İlgili dizelerin dilbilgisel karakterine baktığımızda ise önceki ve sonraki dizelerde bulunan virtusscire eşliğini görüyoruz, altıncı dizede bu eşlik bir gerundium’la (quaerendae rei) ile verilmiş ve bu kullanımla erdemin finem quaerendae rei yani (şimdilik şöyle Türkçeleştirelim) “bir şeyi aramanın amacı/hedefi”ni bilmenin önemi ortaya konmuş. Burada rei ile kast edilenin ne olduğu üzerine kafa yormalıyız, zira kelimenin (res) birçok anlamı var, şey, nesne, sorun, evren, doğa, varlık, mal varlığı, vs. Sadece bu dizeye baktığımızda anlamı, neyi ararken belleyeceğimiz hedefi çözemiyoruz. Ancak bir sonraki dizedeki “zenginlik” anlamındaki divitiae‘ın divitiis halini görünce arayışımızın zenginlik ve mal varlığı edinmeyle ilgili olabileceğini düşünebiliriz. Buna göre bu ve sonraki dizeyi şöyle çevirmek mümkün: “Erdem mal peşinde koşmanın sınırını ve ölçüsünü bilmektir, erdem zenginliğe <gerçek> değerini verebilmektir.” Görüldüğü üzere finem‘i (finis) “gaye”den “sınır”a çevirdim, “aramak” anlamındaki quaerere fiilini ise daha anlaşılır olduğunu düşündüğüm “peşinde koşmak” fiiliyle karşıladım, ortaya anlaşılabilir iki dize çıktı.

devam edecek.

Bu yazıdan alıntı yapmak mı istiyorsunuz? Blogdan alıntı yapma kılavuzuna buyrun.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 09/03/2015 by in Eskiçağ üzerine, Felsefe - bilim, Genel, Latince üzerine and tagged , , , , , , , , .
%d blogcu bunu beğendi: