Merhaba değerli dostlar,
17 Kasım 2026 tarihinde Boğaziçi Üniversitesi Davranış Bilimleri Kulübü’nün konuğu oldum.
“Stoa ve Modern Psikoloji” başlıklı bir konuşma yaptım. Davet eden ve dinlemey gelen herkese teşekkür ederim.
Antik Yunan ve Roma metinleri ışığında Stoa felsefesi ile modern psikoloji arasındaki bağlar klasik filoloji perspektifiyle ele alındı: Felsefe salt teorik bir uğraş değil, Cicero’nun deyimiyle doğrudan bir “ruhun hekimliği”dir (animi medicina). Stoacıların mantık, fizik ve etiği bir bütün olarak gören bahçe benzetmesinden hareketle, karakter ve alışkanlık anlamındaki êthos ile ruh incelemesi anlamındaki psykhê kavramlarının nasıl kesiştiği üzerinde duruldu. Bedensel bir ilke (pneuma) olarak tasarlanan ruhun algılama, düşünme ve hüküm verme işlevlerini anlamak ise Stoacıların “ruhun tedavisi” için şart koştuğu zihinsel egzersizlerin temelini oluşturmaktadır.
Epiktetos’un “İnsanları sarsan şeyler değil, şeyler hakkındaki yargılarıdır” ilkesi, günümüzdeki Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) ve Farkındalık Temelli Bilişsel Terapi (MBCT) gibi kanıta dayalı ekollere teorik bir zemin hazırlıyor. Seneca ve Epiktetos’un metinlerindeki praemeditatio malorum (olası kötülükleri önceden düşünme) ve prolēpsis (önceden kavrama) pratikleri ise pasif bir karamsarlık değil, zihni gelecekteki travmalara karşı hazırlayan aktif bir bilişsel antrenman niteliği taşıyor.
Konuşmanın kaydını şuradan izleyebilirsiniz:
WordPress.com hesabınız var mı? Hemen oturum açın.
