Latince felsefi tartışma Orta Çağ’a mı aittir?

Yukarıdaki twitle ilgili olarak:

Eco’nun “teorik felsefi tartışma Latinceyse Orta Çağ’a aittir” minvalindeki sözünün bağlamını görmek lazım ama bu haliyle de bu yaklaşımı toptan çöpe atmak da harfi harfine yutmak da imkânsız. Burada iki ayrı mevzuyu birbirinden ayırmak şart: Felsefeyi Latince yapmak ile Latincenin felsefenin egemen dili hâline gelmesi, bunlar ayrı şeyler.

İlkini Orta Çağ’la başlatmak açıkça tarihsel bir abartı olur. Çünkü daha Antik Roma’da, felsefenin prestij dili açık ara Yunancayken, Lucretius ama özellikle de Cicero sıfırdan bir Latince felsefe sözlüğü ve kavramsallaştırması inşa ettiler. Peşlerinden gelen Seneca, Apuleius ve Boethius gibi isimlerle bu yapı ilmek ilmek dokundu. Yani Antik Çağ’da, Yunancanın gölgesinde de olsa, bağımsız bir Latince felsefe faaliyeti vardı.

Fakat Eco’nun tespitini bir ölçüde haklı kılan ikinci husustur, yani Latincenin gerçek anlamda hegemonyasını kurması.

Augustinus’tan Boethius’a uzanan Geç Antik gelenekten sonra Batı Kilisesi’nin, manastırların, katedral okullarının ve en nihayetinde üniversitelerin düşünsel dünyasında Latince hem felsefenin aktarılabileceği esas dil, hem de teoloji ve felsefenin olağan akademik çalışma ve farklı coğrafyalardaki kafaların birbirleriyle iletişim dili haline gelir.

Başka deyişle Anselmus, Abelardus, Albertus Magnus, Thomas Aquinas, Bonaventura, Duns Scotus, Ockham gibi isimlerin dünyasında teorik tartışmanın Latince yürütülmesi artık Cicero devrindeki gibi Yunanca karşısında bilinçli biçimde savunulması gereken bir dil tercihi olmaktan çıkmıştır. Batı düşünce kurumlarının normal çalışma düzenidir artık.

Sonrasında da Latince, hümanistlerin ve Rönesans filozof ve düşünürlerinin iletişim dili olarak varlığını sürdürmüştür.

Ancak bilhassa Cicero’nun oynadığı başat rol ve Yunan düşünce dünyası ile kendi dünyası arasında kurduğu köprü olmasa böyle bir dönüşüm öyküsü hiç olmayacaktı.

Bu aynı zamanda bir Cicero övme yazısıdır.