Dr. C. Cengiz Çevik (Klasik Filolog) – Blog

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümü, Dr.

EK: ὀχλοκρᾰτία ya da Okhlokrasi…

Önceki, “ὀχλοκρᾰτία ya da Okhlokrasi nedir? (Zamanı mı şimdi?)” başlıklı yazıda Socrates’in Apologia‘sıyla ve suçlanma gerekçesiyle ilgili kısa bir tarihsel arka plan sunacaktım, yorgunluktan mıdır, nedir unutmuşum.  Ek olarak sunuyorum:

Socrates’in Devlet’teki demokrasi eleştirisinin, halkın okhlokrasiyi mümkün kılan eğilimini besleyen tarihsel bir arka planı da vardır. Socrates sadece soyut bir demokrasi eleştirisi yapmıyor, meclisin oluşumunu ve Atinalı devlet adamlarının cehaletini de eleştiriyordu. E. Barker’a göre,[1] Socrates’in öğrencisi ya da çevresindeki önemli figürlerden Alcibiades ve Critias gibi kişiler ondan etkilenip [blogda bu konuya paralel olmak üzere iki yazım var: Socrates’in çirkinliği, Alcibiades’in kahkahası, Zopyrus’un nemrutluğu ve Socrates ile Alcibiades Arasındaki Homoerotik İlişki Üzerine] İ.Ö.411’de Atina demokrasisini yıkmaya girişmiştir. Nitekim hatip Aeschines de Socrates’in ölüm cezası almasının nedenini onun İ.Ö.404 yılında böyle bir devrimi tetikleyen Critias’ı eğitmiş olması olarak açıklar.[2]

Dahası Socrates’in öldüğü yıl olan İ.Ö.399’da artık Atina demokrasisi yıkılmaya yüz tutmuştu, Atina halkı kentteki oligarşi yanlılarını biliyor ve destekler görünüyordu, zira önlerinde başarıya ulaşmış, zafer kazanmış bir Sparta örneği bulunuyordu. Aynı yazara göre[3] etik açıdan iyiliği anlatan Antiphon da İ.Ö.411 yılındaki devrimin liderlerinden olmuştur. Başka bir iyilik öğreticisi olan Socrates de demokrasiye karşı benzer bir devrimin önderi olabilirdi: Nitekim Socrates bilgiden ve uzman ihtiyacından bahsetmişti ki bu iki unsur oligarşik zihniyetin diğer yüzünü oluşturuyordu. Bununla birlikte şunu da hatırlatmak gerekir: Socrates Pericles demokrasisinin güvenilir olduğu dönemde yaşamını risk altında görmüyordu, ancak Peloponnesus savaşından itibaren Atina demokrasisinin içine düştüğü korku ve paranoya halinin bir kurbanı olmuştu. Demokrasiye duyulan güvensizliğin temelinde halka duyulan güvensizliğin yattığı açıktır.

Nitekim Socrates’in Apologia’sında da  (32a-c) geçtiği gibi, halk Atina adaletini bozarak ayrı davalarda özel savunma imkânını tanımaksızın generallerin toplu olarak idam edilmesine neden olmuştu.[4] Xenophon bu olaydan sonra Atina halkının pişman olduğunu, zira bu generallerin ülkelerine hizmet etmekten başka suçlarının olmadığını ima eder.[5] Buradaki eleştiri Cicero’nun De Re Publica’sının başında devlet adamlığı görevinin doğa tarafından insana verilmiş olduğunu savunurken kullandığı argümanı hatırlatır. Bu argümanda haksızlığa uğramış olmanın bile devlet adamı olma arzusuna ket vurmaması gerektiği dile getirilir ve hizmet ettiği halkı tarafından haksızlığa uğramış olan Yunan/Roma örneklerini sıralar.


[1] E. Barker, The Political Thought of Plato and Aristotle, G. P. Putnam’s Sons, New York, 1906, s.107-108.

[2] Loren J. Samons (Demokrasinin Nesi Var?) bu konuyla ilgili olarak Platon ve onun çizgisindeki birkaç kişinin kendisini felsefeye adayarak Academia’ya çekildiğini hatırlatır (a.g.e., s.239), yazarın da bildirdiği gibi, her iki adam da (Platon ve Xenophon) Socrates’in dostuydu ve öğretmenlerinin idamı demokrasi ve devlete hizmet etmeye karşı tutumlarında ve muhtemelen diğer birçok genç soylunun tutumlarında kalıcı bir iz bırakmıştı. Bu konuya dair ileri okuma için bkz. Platon, Mektuplar 7.324-326; Xenophon, Memorabilia 1, passim; Socrates’in Savunması, Anabasis 3.1.4-7.

[3] E. Barker, A.e.

[4] Loren J. Samons bu konuyu ayrıntılı bir şekilde inceler (a.g.e., s.232-244).

[5] Xenophon, Yunan Tarihi 1.7.12-15; 34-35.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 18/12/2013 by in Eskiçağ üzerine, Felsefe - bilim, Genel, Latince üzerine.
%d blogcu bunu beğendi: