C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

“DişiAslanlarVeAslanlar KarşılıklıTakipleşiyor” seksist bir hashtag mi?

Daha önce de bahsettiğimi hatırlıyorum ama nerede? Hashtag Twitter’da olduğuna göre, muhtemelen orada. Yine “DişiAslanlarVeAslanlar KarşılıklıTakipleşiyor” hashtagi miydi, onu tam hatırlayamadım, “DişiKartallar..” da olabilir ama fark etmez neticede dişiliğin vurgulanışına dayalı bir seksist söylem varsayımından bahsediyorum. Kısaca açımlayayım:

Evvelce kadınlara dönük pozitif ayrımcılığa karşı çıktığımı açıklamıştım ekşi’de ve blogda, nedenim ise özetle kadının fazla hak tanıma şemsiyesi altında “anormalleştirilmesi” ve fazla hak tanıyan merciinin son kertede “eril” kimlikte oluşunun değişmiyor olmasıydı. (Başbakanın bir törende evlilik ruhsatını geline verirken kullandığı dili örnek gösterdiğimi hatırlıyorum.) Bkz. “Aşırı hak, aşırı haksızlık(tır)”, Yeniden kadına pozitif ayrımcılık meselesi, “Kadın”a jiletli saldırı, Kadının Ataerkil Zihniyeti İçselleştirmesi (I, II, III), Ayrıca bkz. Kadın .

disiaslan

“DişiAslanlarVeAslanlar KarşılıklıTakipleşiyor” gibi bir hashtag’deki sorun, konstant ve pozitif değer olarak görülen Aslan’ın (=Galatasaraylılık sembolü) eşitlikçi ve adil bir düzlemde iki farklı cinse yakıştırılıyor görüntüsü altında, cinsiyetlerin vurgulanmış olmasıdır. Bunu “değiştirmek” anlamındaki µεταλαµβάνειν fiilinden türemiş olan µετάληψις (metalepsis) kavramıyla açıklayabiliriz: µετάληψις bir kavramın ya da olgunun, tam tersine yapılan vurguyla onaylanması demektir. Örneğin Romalılar ölmüş birinden bahsederken onunla ilgili “öldü” değil “yaşadı” derlerdi. Kadına pozitif ayrımcılık sunan “eril” zihniyet, aslında ona ondan daha üstün biri olarak hak tanımış olacağından, aslında eşitlikçi ve adil bir tavır sergilememiş olur, burada da aynı durum geçerli: Belki bilinçli, belki bilinçsiz bir şekilde Galatasaray taraftarları içinde kadınlar “DişiAslanlar” olarak öne alınarak özel hak tanınmış bireylere dönüştürülmüş, sebep?

Sebep eril Galatasaray taraftarlarından cinsî bakımdan farklı olmaları. Başka deyişle, bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde, “dişiAslan” imiyle, onun kendi içinde kendisini zaten imleyen, Galatasaraylılığın has ve sahici sembolü olan “Aslan”dan farklı olduğunu gösteriyorlar. İşte µετάληψις bu, “iyi” bir şey yaptıklarını düşünsünler ya da düşünmesinler, neticede yapılmış olan has Aslan ile has olmayan Aslan arasında, Aslan bağlamı çerçevesinde bir fark olduğunu imlemektir. Aslan yerine “insan”ı koyarsanız, ne demek istediğimi daha iyi anlayabilirsiniz.

Burada örtülü pozitif ayrımcılığın oluşumunda bir metakurgusal (meta-fictional) ve metaestetik (meta-aesthetic) aygıtın kullanışından da söz edilebilir, zaten her µετάληψις’te bu aygıtın varlığından bahsetmek mümkündür, buradaki öte-lik durumu mevcut imleyici olarak Aslan’ın dişiAslan ile ötelenmesinden doğar, dolayısıyla dişiAslan aslında Aslan’ın haslığının vurgulanışında bir dış etmen ya da bir “sağlama” efekti olmaktan öte anlam taşımaz. Yine aynı sonuca varıyorum: Ortada kocaman bir µετάληψις var, dişilik yüceltiliyor pozuyla aslında alçaltılıyor.

Bu µετάληψις durumunun oluşumunda elbette, 1900’lerin ilk çeyreğinde ortodoks feministlerin tutarsız olacak şekilde liberalizmin hem evrenselci (universalist), hem de ayrıcalık prensibini temele alan siyasî söylemini benimsemelerinin de rolü var. Demem o ki, ortodoks feminizmle birlikte “bir şeyin erili varsa, dişili de olmalıdır” çıkarımının yerleşmiş olması ilgili değerin (=Aslan olma durumu) hem iki farklı cinse özgü kabul edilmesi (evrenselci), hem de değerlerden birinin has, diğerinin ise “dişil” olduğunun vurgulanmasına bağlı olarak cinslerden herbirine ayrı bir “ayrıcalık” (exclusivity) tanınması demektir, (oysa exclusivity hem “ayrıcalıklı”, hem de “dışlayıcı” olmayı belirtir) bu da açık ki, bir çelişkidir.

Bu son durum aynı zamanda bize liberalizmin (John Gray “liberal hoşgörü” ile eşitliyor bunu) genel çelişkisini hatırlatır, Gray’den alıntılıyorum: Buna göre liberalizm (a) “bir yanıyla en iyi yaşam biçimi üzerine akılcı bir uzlaşmayı ifade ederken, (b) diğer yanıyla da insanoğlunun birçok yaşam biçimiyle refaha kavuşabileceği inancını taşır.” Konuya yedirirsek, hem Aslan’lık kendi başına yetiyor iki cins için de (uzlaşı), hem de iki farklı Aslan tipolojisi temel Aslan tipolojisini bastırıyor.

“Aslanlar KarşılıklıTakipleşiyor” dense gerilim ortadan kaldırılır diye düşünüyorum.

Reklamlar

2 comments on ““DişiAslanlarVeAslanlar KarşılıklıTakipleşiyor” seksist bir hashtag mi?

  1. Geri bildirim: “Danıştay’a kadın başkan” Seksizme bir örnek daha… | jimi the kewl resmi blog! (C. Cengiz Çevik)

  2. Geri bildirim: Kadına karşı şiddet vs insanlığa karşı cinayet | jimi the kewl resmi blog! (C. Cengiz Çevik)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: