C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

Augur’luk

 

Roma’da epik literatürün mühim isimlerinden Statius, Thebae 9.629’da “simque augur cassa futuri!” der ve ünlemini kor! “… geleceğe ilişkin faydasız bir augur olsam!
Tanrılar skalasında Güneş tanrısı Apollo ya da Phoebus ile temsil edilen (örn. bkz. Horatius, Carmina 1.2.32) augur’u haruspex’ten ayıran en temel husus Roma devletince ve geleneklerince daha ciddiye alınmış olmasıdır. Augurluk bir devlet kurumudur, bu açıdan bakarsanız augur’lara Roma devletindeki şeyhülislamlara denk düşecek şekilde, devletin dinî tarafını temsil ettiğini görebilirsiniz. Zira yapısı gereği augurium yani augur’un kehanet ilmi, salt kehanetle de sınırlı değildir. Klâsik anlamda kehanetin yani bugüne ve yarına dönük olayların hayır getirip getirmeyeceği konusunda tanrılardan gelen işaretleri yorumlama anlayışının devletin önemsediği augur’lar nezdinde genişlediğini görüyoruz. Zira augur’lar haruspex’lerden farklı olarak sorumlu bir magistratus’un gözetiminde ve yardımındaydı. Magistratus augur’un kuşların tavırlarına bakıp yaptığı yorumları dikkate alıp dinî ritüelleri düzenler ve ona göre daha üst kademeleri bilgilendirirdi, yani augur bir nevi diyanetten sorumlu bakan gibi düşünülebilir.
Köken bakımından da augur’ları haruspex’lerden ayırabiliriz. Öyle ki Roma tarihinin en mühim düşün adamlarından Cicero haruspex’leri Etrüsk kökenli saymakla birlikte (Etrusci haruspices), augur’ları “bizim augur’lar” (nostri augures) diyerek betimler ve bu ilmin döneminde uygulandığını dile getirir. Yine Cicero, Stoacı görüşe göre, augur’ların büyük bir yetkiye (magna augurum auctoritas) sahip olduğunu ve birçok şeyi öngörebildiğini (multa augures provident) söyler (Cicero, De Natura Deorum 2.163. Karş. De Divinatione 2.74).
Augur’ların ne zamandan beri Roma devletinde muteber kabul edildiği ise bilinmemektedir. Bu kehanet ilmini Roma’nın ilk kralıyla ilişkilendiren görüşe göre efsanevî Romulus’un Roma’nın kuruluşunda yer alan üç eski kavimde yetişen üç, yine efsanevî Kral Numa’nın iki augur’u bulunmaktadır (W. Smith, A School Dictionary of Greek and Roman Antiquities, Harper & Brothers Publishers, New York, 1851, s44). Zaman içinde bu sayı beş tanesi plebs’ten (halk sınıfı) olmak üzere dokuza, Sulla döneminde on beşe çıkmış ve Augustus döneminde sınırsız olmuştur. Augur’lar cumhuriyet döneminde diğer din adamları gibi patricii (soylu sınıfı) tarafından Comitia Curiata’da (patricii meclisi) seçilmiş olup bu görevi ömür boyu yürütmüştür. Devletin genişlemesi, imperium geleneğinin çok uzak sınırlara ulaşması augur’ların sayısının artışını anlaşılabilir kılar. Zira devlet bir işe girişmeden önce ya da olağanüstü kuş faaliyeti gerçekleştiğinde augur’lara danışmak ve tanrıların günün anlam ve önemine binaen ne gibi bir gelecek çizdiğini öğrenmek durumundaydı. Topraklar genişleyip imperium‘un üzerindeki yükümlülük artınca devlet tanrıların ne fikirde olduğunu öğrenmek isteyeceği daha fazla olayla karşılaşır oldu. Bu da, Roma devletinin daha fazla augur yetiştirip, daha fazla augurium ilmini desteklemesine sebep oldu.
Augur’luğun ne kadar muteber kabul edildiğini çağlar boyunca Roma devletinin ve halkının din anlayışındaki yerinden anlayabilirsiniz. Zira augur’luğu bir devlet kurumu olmaktan çıkarıp armasını söken dördüncü yüzyılda Hıristiyanlığı bir devlet dini haline getiren I. Theodosius (Büyük Theodosius) olmuştur. Bu da gösteriyor ki, yarı efsanevî yarı gerçek, Roma devletindeki augur’luk İ.Ö. 700’lerden İ.S. 350’lere kadar etkin olmuştur, bir devlet kurumunun sürekliliği açısından ziyadesiyle tatmin edici bir zaman dilimi, değil mi? K. Alemdaroğlu akp’nin ilk döneminde başbakanla çakışınca “biz ne padişahlar gördük!” demişti, augur’lar resmî görevlerinin elinden alınacağını öğrendiğinde, aynı tepkiyi Theodosius’a göstermiş midir acaba, bunu merak ediyorum. Ne Romulus’lar, ne krallar, ne Caesar’lar, ne dictator’lar, ne Divi Imperator’lar görmüşlerdi oysa!
Bu konuda söyleşmeye devam edeceğiz. Sözlükten sorumlu sekreterime talimat verdim, gelen mesajlardaki bu konuyla ilgili olanları ayırıp çıktısını verecek.

Share |

Reklamlar

One comment on “Augur’luk

  1. Anonymous
    09/12/2010

    >Cic. niye haruspex'lere Etrusci haruspices diyor da,augurlara bizim diyor.Sekreterin istifa etmiş.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: