C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

Hercules’in sopası ya da clava

Geçen ekşi’den bir arkadaşımız Hercules’in (Prometheus’u kurtarırken, kartalı öldürdüğü) asasının / sopasının “özel” bir adının olup olmadığını sordu. Kendisine yanıt verdim, burada da biraz bahsederek yanıtımı genişletmek istiyorum.

Bazı kaynaklarda Hercules’in kartalı kılıçla öldürdüğü de yazmakla birlikte bunun, daha sonradan ismini de verdiği üzere (“hercules’ club”) “dikenli üvez sopası” yani “zanthoxylum clava-herculis” olduğunu söylemek mümkün. Kısaca “clava” yani “sopa” da denebilir, zira Hercules’in latince sıfatlarından biri de, (clava=sopa eşitliğinden hareketle) claviger‘dir yani “sopa taşıyan”. Mitolojide Hercules’in elindeki bu sopa çiviler ve sivri çıkıntılar barındırdığından, söz konusu “dikenli üvez” ile ilişkilendirilmiştir.

Söz konusu Hercules sopasının (clava) mitolojik kökenine değinen Robert Graves bu meşhur asanın “yabanî zeytin ağacından yapıldığını ve Hercules’in Hyperborealılar’ın ülkesinden aldığı bu bitkinin bir filizini Olympia’ya getirdiğini” söyler (Yunan Mitleri, Çev. U. Akpur, Say Yay., 2004, s.567). Graves’in mitolojideki botanik ilişkilendirmesi bu kadarla da sınırlı değildir. Hercules Yunan mitolojisinin detaylarında es geçilmemiş olmasına rağmen, bilek kuvvetine dayalı başarılarından ötürü günümüze aklî değil fizikî gücüyle gelmiştir ancak Kelt mitolojisinde Hercules’in asıl önemi aklındadır, bu yüzden onun Hyperborea ağaç alfabesinin ilk sessiz harfini, yani huş ya da yaban zeytinini sembolize ettiğini söylemişler, dahası Yunan mitolojisinde “Hercules’in kendisinden asasını oluşturduğu ağaç olan yaban zeytini, takvimdeki birinci ayın ağacı olup, geleneksel olarak kötü ruhları kovmada kullanılımış.” (R. Graves, A.e., s.568; 571).

Hercules’in mitolojik başarıları mı takvimin birinci ayına etki etti (kurgusal anlatımdan gerçeğe), yoksa tam tersi mi (gerçekten kurgusal gerçeğe) geçerli?

Hercules’in kendisine verilmiş olan işleri gerçekleştirmeden önce donandığını biliyoruz. Tanrılar ve tanrıçalar, Pandora öyküsünde olduğu gibi, kendilerinden katkı sağlıyorlar. Hermes bir kılıç veriyor mesela, Apollon bir yay ve oklar, Athena da kaftan gibi. Asa da teçhizatından biri. “Hephaestus’un hediyesi olan tunç başlı çubuktan ziyade, ilk olarak Helicon’da daha sonra da Nemeia’da yabanî zeytin asası da yine aynı şekilde Saron Denizi yakınlarında bir yabanî zeytin ağacından kesilmişti. Cesur savaşçı son asasını Troizen’i ziyaret ettiği bir sırada Hermes’e atfedilen bir heykele yaslamıştı. Daha sonra kök salan ve filizlenen bu çubuk, şimdilerde görkemli bir ağaç haline gelmiştir.” (R. Graves, A.e., s.576)

Bu konuya devam edeceğim.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: