C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

Thotholoji mi?

“… Geri döndürülemez olan ölümle birlikte neye açılıyoruz, yokluğa mı, yoksa bilinmeyene mi?” diye soran E. Levinas, aynı yerde en sarih şekilde, “Ölüm, kendine özgü bir olay olarak betimlenmeye izin vermek yerine, anlamsızlığıyla bizi ilgilendirir. Zamanla (bizim sonsuzlukla ilişkimizle) ilgili noktası sadece bir soru işaretidir: Hiçbir yanıtın mümkün olmadığı bir yere açılırız onunla. Daha baştan varlığın ötesiyle bir ilişki tarzı olan bir soru işareti(dir)… Ölüm yanıt yokluğudur… Ölüm gidiştir… Bilinmeyene gidiştir, dönüşü olmayan bir yola çıkıştır, adres bırakmadan gidiştir.” diye cevap veriyordu [E. Levinas, Ölüm ve Zaman, Çev. N. Başer, Ayrıntı Yayınları, 2006, s.11-12; 27]. (Sanki adres bırakarak gitmek, yaşarken, değiştirilemeyen bir dünya memoria’sında yit[ir]mek ölümden sayılamazmış gibi.)

İnsan yaşarken ölümü düşünmenin kendisinde yarattığı olumsuz etkiyi, belki de hüznü ortadan kaldırmanın yollarını aramıştır. Bunlardan biri, insanın, ölüm-sonrasında da var olacağını, mevcut yaşamda benliği adına “topladığı yani biriktirdiği” (onu o yapan) hiçbir şeyin, başka bir alemde de olsa dağılmayacağını veyahut başka bir biçim ya da tarzda da olsa kendisine ait bir şeylerin yine de mevcut olacağını, kendisinin bilincinde olacağını, en sarih ifadeyle, benliğini sürdüreceğini düşünmesidir.

Mısırlıların bilhassa piramitlerde kutsal mimarînin ve kelamın yaratıcısı olarak kabul edilen tanrı Thoth’a yüklediği anlamlardan biri de bu teselli minvalindedir. Buna göre, Thoth, kraliyet mensuplarının ölü bedenlerini hazırlar, bu ölü bedeni hazırlama görevi de Thoth’un büyücü kimliğiyle alakalıdır. Zira Thoth ölüm tanrısı Anubis’in görevini üstlenir, ölü kralın (ya da Osiris’in) bedenini hazırlar ve kutsayan sözcükleri dile getirir. (Pyr. 796)

Burada Thoth’la ilgili öne çıkan unsur, onun, büyücü kimliğiyle, gücü olan sözcüklere hakîm olmasıdır. Dahası, Thoth’un Ay karakteri de ölümle ilişkilendirilmesinin bir nedeni olabilir, zira Ay’ın, Yeni-Ay Festivali’nde yeniden belirmesi, açık ki, dünyada bedenen ölenin tapınak ötesinde yeniden doğmasını simgeler. (Pyr. 732)

O halde, Ay’ın doğumu nasıl ki ölmüş olanın yeniden doğumuysa, Ay-tanrısı da ölenlerin öte-alemdeki doğuşunu mümkün kılan güç olur.

Thoth’un bilhassa Orta Krallık döneminde ölümle ilişkilendirildiğini görürüz. Bu dönemde cenaze ritüelleri daha belirgindir ve ritüellerdeki kutsal sözcüklere daha fazla vurgu yapılır, örneğin Lacau tarafından yayınlanan (Sarcophages, s.161) M. K.’deki defin metninde Thoth gökten elini uzatarak ölünün kolunu kavrayan ve onu ölüler alemine çekmeye çalışan tanrı olarak gösterilir.

Yeni Krallık dönemine ve sonrasına ait metinlerde ise, Thoth ölülerin yargılandığı sahnelerde betimlenir. Bilhassa Anubis ve Horus’la birlikte ölü Osiris için düzenledikleri seremoni, Osiris’e tapan Mısırlıların defin töreninde yeniden canlandırılır ve bu ölümlü varlıkların da Osiris gibi, öte-alemde esen olduğu düşünülürdü. Bu defin töreninde görev alan rahipler, kendilerini Horus, Anubis ve Thoth adıyla çağırırdı. Örneğin bu rahiplerin Amon töreninde dile getirdikleri şu söz, kendilerini bu üç tanrıyla nasıl özdeşleştirdiklerini gösterir:

Kollarım, senin, Horus’un kolları, ellerim, senin, Thoth’un elleri, parmaklarım, senin, kutsal holün efendisi olan Anubis’in hortumu.”

Reklamlar

5 comments on “Thotholoji mi?

  1. adsız
    12/07/2011

    ”Ölüm yanıt yokluğudur.”diyor ya Levinas,orası öyle,sonrası bizim bilemediğimiz bir şey.Adres bırakarak gitmeyi ölümden saymamalı,bilinen bir yere gitmek oluyor.Adres bırakan insanı arayabiliriz ama ölenin nerde olduğu meçhul.İkisini birbirine denk tutmamalısın diye düşünüyorum.

  2. Anonim
    13/07/2011

    Mısır mitolojisine meraklı biri olarak bu yazıdan keyif aldım. Teşekkür ederim.

  3. Geri bildirim: Horus (Peyami yazdı) « jimi the kewl resmi blog!

  4. peyami
    29/07/2011

    Thoth, Ptah`nin yaratici dusuncelerini somutlastiran “sozu”dur. Tum bilimlerin yaraticisi/mucididir. Tanrilarin gizli adlarini bildigi icin dogaustu guclere de hukmedebilirdi. Bir buyucu olarak ondan ustun herhangi baska birisi yoktu ve tek rakibi Ra`nin gizli adini ogrenen Isis idi.

    Ay tanrisi ile Nut`un askina karsilik kumar oynar ve hergunun 70 saniyesini kazanir. Boylece 360 gunluk takvime 5 gun daha ekleyerek ay ve gunes yillarini bir duzene sokar. Bu ozel 5 ekstra gun icin Gunes tanrisinin lanetinden uzak duracagi sozunu alir. Bu 5 gune karsilik ayrica Nut un 5 cocugu olur. Osiris, Isis, Set, Nephthys ve Horus.

    Olulerin guvenle seyahat etmesini saglayan meshur Book of Dead in de yazaridir.

  5. Geri bildirim: Alacakaranlık Kuşağı tadında felsefe… « jimi the kewl resmi blog! (C. Cengiz Çevik)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: