C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

>…et deos adligat

>

“Aynı zorunluluktan ötürü, bize yaşamayı olduğu gibi, ölmeyi de buyuran neyse, tanrılara da ket vuran o!”
Seneca, Dialogi 1.5.8
Çev. C. Cengiz Çevik
quicquid est: “Her neyse, neyse o” anlamlarında olup iussit ile adligat‘ın öznesidir. O güç neyse, bir üst Tanrı (Deus) olabilir, Kader (Fatum), Tanrısal Öngörü (Providentia), herhangi biri olabilir, o bizim Türkçemizdeki “her neyse o”, Seneca burada ona isim vermiyor, onu kesin bir şekilde betimlemiyor, “artık neyse, ona ne dersen de” demeye getiriyor bir nevi.
quod: Anlıyoruz ki, o şey yani “her neyse” diyerek betimlenen o şey her neyse, neutrum yani cinssiz, bunu gösteriyor bu quod. Quod kendi başına “çünkü” anlamında açıklayıcı yan cümlecik de kurar, bunu da aklımızın bir köşesinde tutalım.
nos: “Bize” anlamında olup tüm insanlığı kast eder, iussit’in nesnesi, bir şey nos (bize) iussit (buyurdu), biz kimiz? Biz insanlığız.
sic vivere sic mori iussit: Sic, Latincede özel bir çekimsiz. “Bu yüzden, böylece” anlamlarında ama “bunun gibi” anlamına da gelebiliyor kimi kere. Burada “gibi” şeklinde çevirmemin nedeni, iussit‘in yani “buyurdu”nun aldığı vivere ve mori mastarlarının aynı minvalde değerlendirilmiş olmasıdır, tıpkı sive gibi, sic de burada söz konusu yüklemin aldığı mastarın tarzını gösteriyor. Neticede “yaşamayı olduğu kadar ölmeyi de buyurdu” manasına ulaşıyoruz.
eadem necessitate: Stoa felsefesinde insanlar olduğu kadar, tanrılar da belli bir zorunluluğun esiridir, cümle kendi başına zaten bu manayı vermeye çalışıyor. Ancak “zorunluluk” anlamındaki necessitas’ı tam olarak ne diye düşüneceğiz? Kader mi? Tanrıların da üstündeki, bir üst Tanrı mı? Kutsal bir yasa mı? Zorunluluk ama nereden geliyor? Geldiği yerde başka necessitas’lar da var mı, başka evrenlere ait? Yasaya kilitlenen ve yasayla sınırlanan tanrılara neden hâlâ tanrı diyoruz? Bu gibi sorunları başka yazılara bırakalım.
et deos adligat: “… ve tanrılara da ket vuruyor”
O halde diyebilir miyiz ki, ‘yasa sabit, insanlar ve hatta tanrılar geçici’? 
Diyebilenler sesini yükseltsin.
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 12/06/2010 by in Felsefe - bilim, Genel, Latince üzerine and tagged , , , .
%d blogcu bunu beğendi: