C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

Lezbiyen ve gay ne kadar homoseksüeldir?

Bu yazıdan alıntı yapmak mı istiyorsunuz? Blogdan alıntı yapma kılavuzuna buyrun.

Önceki post‘ta identification konusuna devam edeceğimi söylemiştim, edeceğim de ama sıkıcı bir sistematiklik çabasıyla boğ(ul)mamak adına araya başka bir incelemeyi alıyorum.

Dün Jerome Neu’nun daha önce de bahsettiğim A Tear is Intellectual Thing başlıklı kitabı üzerinde çalışırken bir cümlesindeki terim kullanımı dikkatimi çekti, üzerinde durmak istedim. Yazar Platon’un Symposium‘undaki Aristophanes’e atfedilen androgynos mitini ele alırken şöyle diyor:

“… buna göre insanlar (tek vücutta [Ç.N.]) iki erkek, iki kadın ve androgynos şeklinde olup tanrıları kızdırdıkları için ikiye bölünmüş ve her biri “yarısını tamamlayan” [diğer yarısını [Ç.N.]) arar olmuştur. Bu efsane birçok açıdan ilginçtir, örneğin heteroseksüelliğe, lezbiyenliğe ve homoseksüelliğe bir açıklama getirir. Üç tipteki nesne tercihi için de eşit ölçüde açıklama gereğinin hissedilmesi ve Aristophanes’in hepsi için aynı mitolojik açıklamayı yapması önemlidir.”

Yazar ilgili efsanedeki üç farklı cinsel tipten (tercih değil, doğası gereği “öyle” olma hali söz konusu) bahsederken erkek eşcinselliği (mitte “tek vücutta iki erkek” olma durumu) için homosexuality ile kadın eşcinselliği (mitte “tek vücutta iki kadın” olma durumu) için lesbianism terimini kullanıyor (daha doğrusu mitteki üç farklı doğal cinsel nitelikten bu ikisinin “eşcinsellik mesajı taşıdığını” düşünüyor, bu ayrı bir tartışma konusu olabilir). Peki, lezbiyenlik de (lesbianism) eşcinsellik (homosexuality) değil midir? Ya da şöyle soralım, eşcinsellik yani “homosexuality” terimi sadece erkek cinsi için mi geçerlidir?

Oxford English Dictionary’e baktığımızda homosexuality‘nin ilk anlamının “The quality of being homosexual, homosexual character or nature; also, homosexual behaviour or activity” yani öz ifadeyle “eşcinsel olma durumu” olduğunu görüyoruz. O halde yukarıda sorduğumuz iki soruya cevap bulabilmek için eşcinsel’in (homosexual) “kendinde” erillik manasını taşıyıp taşımadığına bakmamız gerekiyor. Aynı sözlük homosexual‘ın -sıfat olarak- (bu kullanımın önemini aşağıda göreceğiz) ilk anlamını şöyle açıklıyor: “Involving, related to, or characterized by a sexual propensity for one’s own sex; of or involving sexual activity with a member of one’s own sex, or between individuals of the same sex. ” Sadece bu açıklamayla yetinirsek homosexual teriminin kendinde erillik manası taşımadığını söyleyebiliriz, nitekim buradaki vurgu söz konusu ilişki ya da yönelim tipinin “aynı cinsler arasındalığı”nadır (…between individuals of the same sex).

Ancak sözlük -isim olarak- homosexual‘ın üç aşağı beş yukarı aynı minvaldeki ikinci manasını (“A person who has a sexual propensity for his or her own sex; esp. one whose sexual desires are directed wholly or largely towards people of the same sex.”) verdikten sonra, bizi bu konuda asıl ilgilendiren şu notu ekliyor: “In non-technical contexts it is often taken to mean a male homosexual, a female one being termed a lesbian. ” Türkçesiyle “Teknik olmayan bağlamda, (homosexual / eşcinsel) genelde erkek eşcinsel anlamında kullanılır, kadın içinse lesbian (lezbiyen) terimi kullanılır.”

O halde buradan şu sonuca varıyoruz: Yunancadaki “aynı, eş” anlamındaki ὁµός‘un transliterasyonu olan homo- öneki ile Latincedeki “cins” anlamındaki sexus‘tan türemiş sexualis sıfatının birleşimi olan homo-sexual– yapısı “kendinde” erillik anlamı taşımadığı için (zira ne homo- ne de sexu- kendi başına erillik anlamı verir) kişinin “sıfatı” mahiyetinde kullanılırken hem eril hem de dişil nitelikli olabilmektedir, örneğin homosexual woman (eşcinsel kadın) ya da homosexual man (eşcinsel erkek) gibi, buna karşın teknik olmayan bağlamda “sıfat”lıktan çıkıp “isim” mahiyetinde doğrudan eşcinsel nitelikli birini işaret eder olduğunda (ya da sıfat isme dönüştüğünde) -morfolojik yapısına ters bir biçimde- erillik anlamını taşır, örneğin “homosexual came to house” dediğimizde eve gelen eşcinselin “erkek” olduğunu anlayabiliriz. Ancak teknik bağlamda yani morfolojisi ve semantiği gereği homosexual hem eril hem de dişil anlamlıdır.

Kenneth D. Bailey, bir çalışmasında (Methods of Social Research, Simon and Schuster, 1994, s.444-445) eşcinsellik hakları meselesinde lezbiyen teriminin erkek için bir muadilinin olmadığını, dolayısıyla bunun söz konusu meselede bir problem teşkil ettiğini söyler. Ona göre eşcinsel anlamındaki terimler her iki cins için de geçerlidir, “homosexual women” ve “homosexual men” ya da “gay women” ve “gay men” gibi oysa “lesbian” terimi sadece kadın için geçerlidir. Yazar aynı çalışmasında “gay” teriminin de bir problem teşkil ettiğini ve birçok yazarın (bu terimi kullanan kişilerin) bu terimin isim mi yoksa sıfat mı olduğu konusunda bilgili olmadığını söyler. Yazar, Boxall’ın bir makalesinden örnek vererek gay teriminin eril anlamlı kullandığını gösterir, kullanım şöyle: “gay and lesbian goals” (gay ve lezbiyen hedefler). Buna karşın, örneğin yazar Bray “gay men” (gay erkekler) ifadesini kullanmıştır bir metninde. Bu iki örnekten ilkinde gay terimi eril, ikincisinde ise (kadınlar için de kullanılabilirmiş kabulünü taşıyor bünyesinde) cinssizdir.

Yazar çalışmasının tam bu noktasında Webster’s Dictionary‘deki gay maddesine bakıyor ve sonuç itibariyle her ikikullanımın da “doğru” olduğuna ilişkin bir sonuca varıyor. Ben ise  Oxford English Dictionary‘deki gay maddeesine baktığımda sadece bir yerde bu terimin sıfat olarak eşcinsel anlamında (-Of a person- homosexual) kullanıldığını görüyorum. Ancak aynı sözlükteki aynı maddeye 2003 yılında eklenen “gay pride” (gay/eşcinsel evliliği) alt-maddesinde şöyle deniyor: “a sense of self-esteem engendered by a person’s (public) acknowledgement of his or her homosexuality; solidarity among homosexual men and women,...” Burada açıkça görülebileceği gibi ne gay ne de gay evliliği salt eril ya da dişildir, bu iki terim de her iki cins için geçerlidir.

Vardığımız sonuçları özetleyelim:

1- Homosexual “eşcinsel” anlamında olup sıfat olarak kullanılırken cinssiz, teknik olmayan bağlamda isim olarak kullanılırken erildir ama teknik bağlamda yine cinssizdir.

2- Literatürde dişil anlamlı lesbian (lezbiyen) gibi teknik anlamda doğrudan eril anlamlı olan bir terim yoktur (Türkçedeki “ibne” terimi dışında elbette).

3- Gay terimi kimi kullanımlarda eril bir isim olarak karşımıza çıksa da, doğrudan eril anlamlı değildir ve cinssizdir.

Bu yazıdan alıntı yapmak mı istiyorsunuz? Blogdan alıntı yapma kılavuzuna buyrun.

Reklamlar

One comment on “Lezbiyen ve gay ne kadar homoseksüeldir?

  1. peyami
    10/08/2011

    sanmam ama okuyuculariniz arasinda belki bilmeyen vardir diye yine de belirtmek istiyorum. Gay kelimesinin asil anlami “mutlu” dur. eski filmleri izleyenler veya eski romanlari okuyanlar bilir; “happy” yerine defalarca “gay” kelimesi ile karsilasabilirsiniz. eski derken yanlis anlasilmasin antik falan demek istemiyorum; sunun surasinda 20 yil onceki filmlerde bile “how gay you are” falan gibi cumleler duymak gayet dogal.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 02/08/2011 by in Felsefe - bilim, Genel and tagged , , , , , , , , , .
%d blogcu bunu beğendi: