C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

>Liberal düşünce ve Sokratesçi eğitim modeli

>

M. J. Lutz’un da bildirdiği gibi [1], günümüzde birçok düşünür liberal demokrasinin, yaşayabilmek için yurttaş erdemlerini yetiştiren yeni uğraşlar içinde olmaya ihtiyaç duyduğuna dikkat çeker. Yine ortak kabul, insanlığın değerler bakımından bir düşüş yaşadığı, insanî kişilikte kriz ve daha yüce amaçlarda yoksunluk olduğu yönündedir. Özel olarak ise diğerleri yanında aileye ve topluma karşı sorumluluk eksikliği, öz-disiplinde gevşeme, hoşgörü eksikliği, kültürel çürüme ve siyasî tartışmalarda kabalaşma konularında şikâyetler işitiriz. Buna bağlı olarak ziyadesiyle açık ki, liberalizm her daim kişiliğin özel niteliklerine dayanırsa da hangi erdemlerin öneminin en yüksek derecede olduğu ya da özgürlüğümüzü tehdit etmeden özel erdemleri nasıl geliştirebileceğimiz konularında tam bir fikir-birliği yoktur. Dahası erdemin ne olduğu konusunda da kesin bir konsensüsten söz edemeyiz.

Modernitenin ve düşünce tarihinin, zaman bakımından, günümüze daha yakın dönemine bakarsak İngiliz filozof John Locke’un aklî ve çalışkan bireyinin, insan doğasının aşırı fizikî ve dar kavrayışına bağlı olmak üzere büyük ölçüde dar görüşlü ve izole olmuş bir karakter taşıdığını görebiliriz. Benzer şekilde Kant’ın, evrensel ahlak ölçütlerine uygun davranan bireye özgü özerk modelin de akla dair aydınlanmacı kavramlar ve artık savunulabilirliği bulunmayan dogmatik bir temel üzerinde yükseldiği görülebilir. Bazı düşünürler ise aklın bağımsızlığı ile yurttaş sorumluluğunu birleştiren bir erdem modelini ararken modernitenin ötesine varıp Sokrates’e bakma gereğini hissetmiştir. Hume, Mill ve Dewey gibi filozof / liberal düşünürlere göre, Sokrates yeniden vatandaşlığın en yetkin örneği olarak tanımlanabilir.[2] 
Keza Richard Rorty’e göre de, liberalizmin yurttaş erdemleri müşterek ilgilere dair konuşmadaki, dinlemedeki ve tasarıdaki (düşüncedeki) Sokratesçi erdemlerdir, J. Peter Euben ve Arlene Saxonhouse ise Socrates’in her düşünceyi bilme istekliliğinin ve erdem üzerine herkesle muhakeme yürütmesinin onu demokratik biri kılacağını düşünmüştür. Yine W. Bennett’in Book of Virtues adlı eserinde Sokrates’in cesareti, öz-disiplini ve sosyal sorumluluğu, çağdaş ahlak eğitimine örnek olarak sunulur.

O halde modern anlamda liberal ve özgürlükçü eğitimin temel hedefine (bu eğitimin hedefi isimlenişinden bellidir: Özgürlük) ancak Sokratesçi “kusursuz efendilik” (perfect gentlemanship) anlayışıyla varılabilir. 
Strauss bu minvalde Sokrates’in, bize erdemi öğrettiği için bilhassa yardımcı olacağını düşünür. Nitekim Sokrates’in öğrencisi Platon da erdem öğretiminin temel olduğu Sokratesçi yapının felsefe eğitimi olduğunu söylediğine göre, dahası Sokrates’in bir insan zihninin en üst derece kavrayabileceği tüm erdemlere sahip bir filozof olduğunu düşündüğüne göre, Sokrates’in filozof kimliğinin ve yönteminin temel alındığı bir eğitim modeli bu erdemlerin öğretildiği bir sahaya dönüşebilir. Bu yüzden Strauss her birimiz en üst erdeme sahip filozoflar olmadığı için, en üst düzeyde bir yöntemle en üst düzeyde erdemi öğreten zihinlerle “diyalog halinde” eğitilmemiz gerektiğini düşünür. 
O halde Sokratesçi eğitim modelinde Sokrates, sadece en üst erdeme sahip olan kişi değil, aynı zamanda bu erdeme giriş yoludur da.Strauss gibi Thomas Pangle da liberal eğitimin en yüksek biçimini Sokratesçi eğitimle tanımlar, dahası liberal demokrasinin de, günlük ve pratik kaygıların ötesine taşınmada, her daim Sokratesçi eğitime muhtaç olduğunu dile getirir.
Notlar:
1. M. J. Lutz, Socrates’ Education to Virtue: Learning the Love of the Noble, SUNY Press, 1998, s.1.
2. M. J. Lutz, A.e., s.2.

Bu konuya ilişkin bir önceki yazı için bkz. “Sokratesçi Eğitim Modeli Üzerine I”
http://www.jimithekewl.com/2011/03/sokratesci

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 19/03/2011 by in Eskiçağ üzerine, Felsefe - bilim, Genel and tagged , , , , , , , .
%d blogcu bunu beğendi: