C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

non veni pacem mittere sed gladium!

Yeni Ahit, Matta 10.34’teki bu ifadeyi Türkçeye “barışı değil, kılıcı getirmeye geldim” şeklinde çevirebiliriz. İsa hoşgörüsü ve çilesiyle ilgili kimi eleştirilerde sık kullanılan bu ifade aslında çoğu art-niyetli yorumcu tarafından içinde bulunduğu konsepti bilinçli şekilde göz-ardı edilerek çarpıtılmıştır. Nitekim konsepti düşünmediğiniz vakit, İsa’nın gerek başlıktaki ifadede, gerekse devamında tümüyle acımasız bir profil çizerken aslında iki açıdan ideal Hıristiyan tipini söz konusu dönemdeki pagan anlayışına karşı tasvir etmeye çalışır. Önce devamına bakalım:

10.35. Çünkü ben babayla oğulun, anneyle kızın, gelinle kaynananın arasına ayrılık sokmaya geldim.
10.36. ‘İnsanın düşmanı kendi ev halkı olacak.’

10.37. Annesini ya da babasını beni sevdiğinden çok seven bana layık değildir. Oğlunu ya da kızını beni sevdiğinden çok seven bana layık değildir.
Nedir o iki açı? Birincisi Jacqueline Stevens’in Devletin Yeniden Üretimi‘nde de (Ayrıntı Yay. 2001, s.182) söylediği gibi, ilk Hıristiyanların Roma devletinin dayattığı baba-erkil ve başka veraset kurallarında karşılığını bulan dünyevî ihtiraslara başkaldırıdır. Aile serveti, miras, aile-içi birtakım ekonomik ve politik didişmeler pagan toplumundaki türlü yozlaşmaların sebebi olarak görüldüğünden, İsa’nın burada getirmiş olduğu gladius yani kılıç aile-içi didişmelere ve onlara harcanan enerjiye bir son verir. Roma dünyasında miras kavgalarının çok yoğun bir şekilde yaşandığını ve hatta yabancı kimselerin bile, başkalarından miras koparabilmek için türlü düzenbazlıklara giriştiğini biliyoruz. İşte burada İsa’nın getirdiğini söylediği gladius bütün bu enerjiyi kesmeye yarar. Huzuru bozan kardeşin, diğer kardeş tarafından ortadan kaldırılması gibi düşünün.
İkinci açı ise yine İ.S. 2. yy.’da aile içi seksin yani ensest ilişkilerin bolluğuna ket vurma telâşıdır. Evet, İsa gerçekten de agresif bir profil çizer burada ancak gladius‘un gerekli olduğu bazı durumlar vardır, o durumlardan biri de, inanca göre ensest’in bolluğudur. Yukarıda adından bahsettiğim Jacqueline Stevens’in kitabında Peter Brown’ın the Body and Society’sinden bu konuda bir alıntı var, hemen aktarayım eksik kalmasın:
“... Evlilik içi cinsel ilişki yükselen ‘şimdiki zaman’ kulesinin köşe taşı…” Bu insanları manevî kurtuluşa yöneltmek yerine yoz toplumları yeniden üreten bir pratiktir… Evlilik sona erdirildiğinde, örgütlü toplumun devasa binası kumdan bir kale gibi çökecekti. Politik düzeni reddetmek onu ayakta tutan evlilik pratiklerini reddetmektir (a.g.e., s.182-183).
Yani en nihayetinde pagan Roma anlayışını yıkmak için ‘aile toplumun temelidir‘ düsturuna uygun olarak ilkin aileyi yıkmaya girişmiş oluyor bu yeni isevî öğreti ensest virüsüyle birlikte.
Bütün bu devrimci duyuş yanında çileci bir yaklaşım da söz konusudur. Evvelce yaklaşık bin farklı entiride bahsettiğim İsa’nın “çarmıhını yüklenip ardımdan gelmeyen bana layık değildir” deyişlerinden biri de, buradaki ayetlerden hemen sonra (Matta 10.38) geldiğinden, İsa’nın ardından çarmıhını yüklenip çileye yelken açmayanların kılıçtan geçirileceği imasının bulunduğu da düşünülebilir. Çile ya da kılıç! Kapı kapanmadan, son anda yetiştiğiniz vapurun kalabalıklığı (ayakta yolculuk ıstırabı) ve sonraki vapurun yarım saat sonra geleceği realitesi (bekleme ıstırabı)!
Not: Bu yazıyı önce ekşi’de yayınladım:
http://sozluk.sourtimes.org/show.asp?id=18594341
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: