C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

Peçesizlik hakikatin neresinde?

Bacon Sermones Fideles‘in bir yerinde “Superstitio sine velo deformis res est” diyor, eser önce İngilizce yazılıp sonradan Latinceye çevrildiği için aslına bakalım: “Superstition, without a veil, is a deformed thing“*

Superstitio(n)‘yu “batıl” olarak Türkçeleştiriyorum, bağlamda Bacon’ın atheismus‘tan (tanrıtanımazlık) daha kötü bir şey olarak gördüğü superstitio, devletler ve krallıklar yanında bireyleri de yozlaştıran bir olgu olarak masaya yatırılır (masaya yatırılmak bana oldum olası seksî bir deyim olarak görünmüştür) onun tarafından, bu şaşırtıcı bir belirlenim değil, zira Türk-İslam kültüründe de batıla karşı hakkın, yani dinî realitenin egemen olacağı söylenegelir, batıl, hakikatin yozlaşmış halidir, bu yüzden hakkın batıla galibiyeti, hakikî olanın, hak ettiğini alması ya da sahte olanın sahteliğinden ötürü kaybetmesi anlamını taşıyor, hakikî olana benzemeye çalıştıkça daha da bozulmuş, bozulmakta ve bozmakta olan bir şeydir batıl o halde.

Bacon da aynı yerde şöyle der: “Simiae similitudo cum homine deformitatem addit, ita et superstitioni similitudo cum religione

Peçeli kadın - Veiled Isis

Peçeli kadın - Veiled Isis

Burada maymunun insana benzerliğinin / benzemeye çalışmasının (Simiae similitudo cum homine) onu biçimsizleştireceği / çirkinleştireceği (deformitatem addit) söylenir, batıl da aynı şekilde dine benzemeye çalıştıkça biçimsizleşir (superstitioni similitudo cum religione). İlk yaptığımız alıntıdaki deformis ile bu son alıntıdaki deformitas, biçimden ve biçimlilikten (forma / formitas), biçimsiz ve biçimsizliğe (deformis / deformitas) geçmişliği gösterir. Derrida’cı bir duyuşla söylersek, “de-” yani “çökme”, “sökülme” anlamını veren önek, bir zamanlar yapıdaki forma‘nın kendinde biçimliliğini ama similis / similitudo‘dan ötürü bu niteliğini yitirdiğini gösterir. Peki, dine benzemeyen batıl olur mu? Kabaca düşünürsek, batıl her yerde ve her şeyde karşımıza çıkabilir ama dinî manada “dinmiş” gibi karşımıza çıkarsa, daha da bozulmuşluğu sergiler, Bacon’ın kast ettiği bu. O halde Bacon’a göre religio yani din vardır ve kendi forma‘sına sahiptir.

Peki, sine velo (without veil) yani “peçesiz” nedir? Bana kalırsa bunun iki okuması var:

Birincisi, Bacon “apaçıklık” anlamında bir deyim kullanıyor, “batıl apaçık bir çirkinlik / biçimsizlik”tir gibi.

İkincisi, Bacon yüzü peçeyle örtülü olan Isis‘in hakikatine gönderme yaparak sine velo durumunda hakikatin görünüşünün bozulacağını söylemeye çalışıyor. Hakikatin mysterium anlamındaki yüceltilmiş saklılığına Eskiçağdan günümüze türlü gizem ritlerinde ve inanışlarında rastlıyoruz. Burada da böyle bir durum söz konusu mu acaba? Bacon’ın evvelce çeşitli kereler bahsettiğimiz okült tarafını düşünürsek sine velo durumuna ilişkin kabaca yaptığımız bu ikinci okuma tümüyle saçma görünmez, o halde Bacon’ı da bir gizemci ya da theosophist olarak görebilir miyiz?

Çok mu farazî?

Şimdilik duralım ve üzerinde düşünelim.

* Lord Bacon’s essays: with a sketch of his life and character, A. S. Barnes, 1867, s.146 künyeli edisyon.

Reklamlar

3 comments on “Peçesizlik hakikatin neresinde?

  1. Sumeyra
    06/06/2015

    Fotograf bana ait kaldirir misiniz lutfen !!!

  2. Sumeyra
    06/06/2015

    Foto bana ait kaldirir misiniz lutfen !!!

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: