C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümünde Doktora Öğrencisi. Yeditepe Üniversitesi ve Doğa Koleji'nde Latince Okutmanı, yazar, okur, eyler!

>Friedman’ın Gazze’si, ama ne için?

>

7 Ağustos tarihli “Steal this movie” başlıklı yazısında (*) ziyadesiyle İsrail’e selam durarak son dönemde batı ve doğu çevrelerinde yani her yerde ortaya çıkan “galiba biz Hitler’in Yahudi soykırımını biraz fazla abarttık” temalı düşünceye karşı çıkmış ve İsrail’in haber kanallarından Channel 10’un Gazze muhabiri Şlomi Eldar’ın Precious Life (Değerli Hayat) adlı belgeselini hatırlatmış. Belgeselde İsrailli gazeteci, bağışıklık yetmezliğiyle boğuşan 4 aylık Gazzeli bebek Muhammed Ebu Mustafa’nın haline acıyarak tv’de haber yapar, bunun üzerine bir yahudi aile müslüman bebeğin tüm hastane masraflarını karşılayarak bebeğin yaşamını kurtarır. Dahası bu yardımı yapan İsrailli ailenin bir oğlu askerde bir İsrail-Filistin çatışması esnasında ölmüştür. İlginç kesişmeler bununla da sınırlı değil.

Bebeğinin tedavi masrafını İsrailli bir aile karşıladığından ve söz konusu tedavi İsrail’de gerçekleştiğinden Gazze’deki kimi müslümanlar da bebeğin annesi Raida’yı hainlikle suçlamış (yani bebeğini ölüme terk etse hain olmayacaktı). Gariplik garipliği kovalıyor. Bunun üzerine anne Raida da (belki kendisini hainlikle suçlayanları başından def etmek için, belki de gerçekten böyle düşündüğü için) “benim oğlum büyüyünce intihar bombacısı olup Kudüs’ün geri alınmasına yardım edecek… Muhammed’den bile küçük bebeklerden tutun da en yaşlı insanımıza kadar hepimiz kendimizi Kudüs için feda edeceğiz. Buna hakkımız var” demiş.

İsrailli gazeteci Şlomi Eldar da belgeselini bu sözlerle kapamış (izlemedim, o yüzden mış muş).

Thomas Friedman diyor ki “You hear Britain’s prime minister describing gaza as a big Israeli “prison camp” and Turkey’s prime minister telling Israel’s president, “when it comes to killing, you know very well how to kill.” you see singers canceling concerts in Tel Aviv. If you just landed from mars, you might think that israel is the only country that has killed civilians in war — never Hamas, never Hezbollah, never Turkey, never Iran, never Syria, never America. I’m not here to defend israel’s bad behavior. Just the opposite. I’ve long argued that israel’s colonial settlements in the west bank are suicidal for Israel as a jewish democracy. I don’t think Israel’s friends can make that point often enough or loud enough.”

Ezcümle, Mars’tan gelseydiniz, öldürenin sadece İsrailliler olduğunu düşünürdünüz, oysa Hamas, Hizbullah, Türkiye, İran, Suriye ve Amerika, yani herkes sivil öldürüyor.

Thomas Friedman bu noktada tarafları yapıcı eleştiri yapmaya çağırıyor. Bu yapıcı eleştiri durumu objektif bir şekilde değerlendirip herhangi bir tarafın siyasî çıkarlarını gözetmeden, din veya ırk düşmanlığı yapmadan (adını koyalım: ne semitik, ne anti-semitik) empati kurmayı gerektiriyor. Müslümansan her taşın altında İsrail’i ve Yahudileri aramayacaksın, İsrailliysen (ya da diaspora Yahudisiysen) batı kıyı şeridinde, Gazze’de olan biteni, tıpkı Friedman gibi Yahudi demokrasisinin ve siyasetinin bir intiharı olarak göreceksin. 

Bu bilhassa bizi ilgilendiren buradaki ihtilaflı durumlarda da geçerli bir çözüm yöntemi olabilir. Örneğin Kürt meselesinde tarafların yapıcı eleştiriye ihtiyacı olabilir, böyle bir durumda Friedman’ın objektif olmayı gerektiren “yapıcı eleştiri”si bize vaziyeti açık eder, bunu bütün ihtilaflarımıza uyarlayabiliriz ama bunun için önce koyu tarafgirliğin neden olduğu körlükten kurtulmak gerekiyor. İsrail-filistin meselesinde de bu böyle, bizim Kürt meselesinde de. 

Ancak Friedman’ın “yapıcı eleştiri”si de kendi içinde koyu bir tarafgirliğin esiri oluyor didiklemek isteyene. Zira söz konusu yazısında “yapıcı eleştiri”ye tezat teşkil eden “yıkıcı eleştiri”den bahsederken diyor ki “Gazze’nin bir İsrail hapishanesi olduğunu söyleyen yıkıcı eleştiri, Hamas İsrail’in Gazze’den çekilmesinden sonra burayı Tahran yerine Dubai’ye benzetmeye çalışsaydı, İsrail’in tavrının da farklı olacağından bahsetmez.” Tahran’a göre Dubai tercihi Friedman’a makul görünebilir ama bana öyle görünmüyor. Müslüman olmayana ideal müslüman kenti olarak Dubai modeli öneriliyorsa, o halde “turizm cenneti” Dubai’nin neden bir müslümanın ideal kenti olması gerektiğini de açıklanması gerekir. Ancak hiçbir açıklama, müslüman olmayanın müslümana don biçmesini makul karşılamamı sağlayamaz (dahası Gazze’nin siyaseten ne kadar Tahran’a benzetildiği de tartışmalıdır).

Öyle ya, bir müslümanın kendi idealine göre bir yaşam stili ve kenti oluşturma hakkı bile, müslüman olmayanın ölçütlerine göre değerlendirilecekse, dahası İsrail politikaları yine müslümanın kendi müslümanca yaşam koşullarını belirleyip belirmemesine bağlı olarak sertleşip sertleşmeyecekse, o halde kıyı şeridine hapsolmuş müslümanın hem de oğlu “şehit” olmuş İsrailli bir aile tarafından tedavisi yapılmış bebeğinin ileride intihar bombacısı olacağını söylemesi de şaşırtıcı olmamalı. Çünkü onun da tahakkümcülere karşı gelme hakkı saklıdır. O da çıkıp kendisine don biçenlere kefen biçmeyi “sertleşmek”ten sayabilir. (Aklıma alâkalı alâkasız, Nazlı Ilıcak’ın “Pkk’nın elinde silah var, bu yüzden muhatap alınmalılar” deyişi geldi, ben askeri yetkili olsam, “o vakit benim de elimde silah var, neden darbe yapmayacakmışım ki?” derdim.) Gazzeli de İsrailliye biçtiği dona göre intihar bombacısı olabilir. 

Başkalarına don biçmeyi medeniyetten saymadığı(mız) günlerde Friedman’ı daha az öteleyeceğiz.

* http://www.nytimes.com/2010/08/08/opinion/08friedman.html İngilizcesini ve Türkçesini bugünkü Sabah’ın The New York Times ekinde bulabilirsiniz.

Share |

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 15/08/2010 by in Felsefe - bilim, Genel and tagged , , , , .
%d blogcu bunu beğendi: