Dr. C. Cengiz Çevik (Klasik Filolog) – Blog

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümü, Dr.

Italia isminin kökeni üzerine

 Krallık öncesi dönem (İ.Ö. 753 öncesi) sayfasına dönmek için tıklayınız.

Geleneğe göre Italia ismi güneyde hüküm sürmüş olan, Oenotria kralı Italus‘un (Yun. Ἰταλός) isminden gelir (Aristoteles, Politeia 7.1329b; Thucydides, Peloponnessos 6.2.4). Aristoteles’in aktardığına bakılırsa  kral Italus hükmettiği Oenotrialıları kır yaşamından tarıma geçirmiş ve kavim arasında düzeni tesis etmek amacıyla ortak yemek dahil olmak üzere bazı kesin kurallar koymuştur. (Dolayısıyla “Italus’un kenti / toprağı / ülkesi” anlamına gelebilecek olan Italia sadece ismini değil, bazı kurallarını ve tarım geleneğini de bu kraldan almış olabilir mi?)

Günümüzde yaygın olarak kabul edilen ise Italia isminin Yunan koloni kurucuları tarafından Calabria’nın güneyine yerleşen Latin-Sicilialı bir kavme (Osci kavmi) verilmiş olan Vitelio isminden geldiğidir, ki bu da aslında Italus ismiyle alakalıdır: zira kralın Yunancadaki ismi olan ιταλος, aynı zamanda Latincedeki “sığır” anlamına gelen vitulus isminin de Yunancasıdır. Dolayısıyla hem geleneğe, hem de modern yorumlara göre Italia ismi “temelde” ιταλος yani Italus’tan geliyor olmalıdır. Peki, Vitelio isminin başındaki “v” harfine ne olmuş? Italia’daki Yunanların dialektiğinde yer alan digamma harfi düşmüş ve “Sığır kenti” ya da “Italus’un kenti” anlamında Italia oluşmuştur.

Yunanların bu yarımadada ilk karşılaştığı halkın güneydeki bu “sığır kenti”nde ya da “Italus’un kentinde” yaşayan halk olduğu düşünülür, dolayısıyla onları adlandıranlar da Yunanlardır. Daha sonra yarımadanın diğer bölümlerinde yaşayanlar da bu güneylilere Italialılar (“sığır kentliler” “Italus’un halkı”) demiştir. Yunanlar yine Italia’ya bazen, Yunanistan’a (Graecia) göre konumundan dolayı -“akşam yıldızı” anlamındaki Hesperus’tan hareketle- Hesperia yani “batı bölgesi” der (aynı nedenden ötürü Hispania’ya da “Hesperia” der), bazen de İ.Ö. 8. yüzyıldan başlayarak koloni kurucularının güney Italia ya da Sicilia kıyılarında rastladıkları çeşitli halklara göre Enotria, Ausonia, Iapigia gibi adları uygun görürlerdi.

Yukarıda da anlattığımız gibi, ilkin Calabria’nın Euphemia ve Squillace körfezlerinin güneyindeki bölgeye Italia deniyordu, daha sonra Italia ismi bölgenin daha geniş bir coğrafyasına verilir olmuştur. Sonunda, Kartaca savaşları sırasında Arnus ve Rubico ırmaklarına kadar uzanan tüm yarımadayı kapsar hale gelmiştir bu isim. İ.Ö. 49’da Gallia Cisalpina Roma topraklarına katılınca, Alp dağlarına kadar uzanan tüm yarımadanın ismi Italia olmuştur.

 Krallık öncesi dönem (İ.Ö. 753 öncesi) sayfasına dönmek için tıklayınız.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: