Dr. C. Cengiz Çevik (Klasik Filolog) – Blog

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümü, Dr.

Circulus in demonstrando (Kanıtta döngü)

Safsataların Latince Terminolojisi

[Circulus= çember, döngü; in + abl.= -de; demonstrando (demonstrare fiilinden türemiş isim-fiil / gerundium’un abl. n. hali) = kanıtlama, kanıt; İng. circular argument]

Kanıtlanmak istenen unsurun -bu süreçte- kanıt olarak sunulması safsatasıdır. Sık verilen örneklerden biri şudur: “Uyuşturucu kullanmak yasalara aykırıdır. Yasalara aykırı davranmamalıyız (bu kötüdür). Yasalara aykırı davranmamamız gerektiği için, uyuşturucu kullanmamamız gerekir, işte bu yüzden uyuşturucu kullanmak yasalara aykırıdır.” (kaynak)

Bu safsatayı oluşturan ve etkili kılan temel husus, kanıtlanmaya çalışan şeyin faydalı olduğunu düşünme eğilimidir. Bu eğilim karşıdaki kişiye safsatanın temelde savunduğu şeyi tartışma imkanı tanımaz, temelde “X doğrudur, çünkü X doğrudur” formülüne dayanır. Kant’a göre üç durumda oluşur:

(1) Kişi kanıtlanamaz şekilde doğru ya da apaçık şekilde kesin olan bir şeyi kanıtlamak istediğinde;

(2) Kişi kanıtlanamaz şekilde yanlış olan önermeleri kanıtlamak istediğinde (her iki durumda da “kanıtta döngü” her daim kaçınılmazdır);

(3) Kişi bir kanıt sunmadan önce (zaten) kanıtlanamaz olan bir önermenin doğruluğundan emin olup, ardından bir kanıt sunduğunda (dolayısıyla bir kanıtta döngü her daim yavaşça yaklaşabilir.) (Kant, Lectures on Logic, Cambridge University Press, 2004, s.234 [the Blomberg Logic bölümünde]) Tragedyadaki suç örneğini işlersek, Othello’nun ölümü yaptıklarının cezası değildir; zira ceza bilinçli bir kötülüğü sonlandırıyor olmalıdır, bir hüküm olmaktan öte.

Dolayısıyla trajik suç trajik bir olayın bir koşulu değildir, böyle olsaydı, ortaya bir kanıtta döngü çıkardı (A. B. Coffin, The Questions of Tragedy, Edwin Mellen Press, 1991, s.125).

Ayrıca bkz. Petitio principii (İlkenin talebi)

Faydalı okumalar: 1, 2

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: