Dr. C. Cengiz Çevik (Klasik Filolog) – Blog

Birtakım filolojik hassasiyetler: Eskiçağ ve günümüze dair kişisel okumalar ::: İstanbul Üniversitesi, Latin Dili ve Edebiyatı bölümü, Dr.

Ad ignorantiam (Bilgisizliğe dönük)

Safsataların Latince Terminolojisi

[Ad +acc.=–e doğru; ignorantiam (ignorantia isminin acc. hali) = bilgisizlik, cehalet; İng. appeal to ignorance ya da argument from ignorance]

Türkçeye “bilgisizliğe dönük” olarak çevrilebilirse de, “bilgisizlikten dolayı” ya da “bilgisizliğe dayanan argüman sunma” (argumentum ad ignorantiam) anlamındadır. Deyişin özünde bilinen bir olayın nedenini belirlerken, olayla ilgili bilinen “yetersiz” unsurlara dayanmak (dolayısıyla bilinmeyen unsurları göz ardı etmek) yatar. Henüz yanlış olduğu kanıtlanmamış bir olgu, salt bu haliyle “doğru” bir neden olarak kabul edilirse (ya da tam tersi), bu durumun bilgisizlikten kaynaklandığı düşünülmüştür. Bu safsatayı örnekleyenler genelde “herkes kabul ediyor” (“gelenek böyle diyor”) savunmasına sığınarak mevcut durumu olduğu gibi kabul eder.

Aklıma ilk gelen örnek Shyamalan’ın The Village (2004) adlı filmidir. Filmde belli sınırlar içinde kasaba hayatına mahkum edilmiş olan küçük bir topluluğun korku uyandıran öykülerden ve deneyimlerden ötürü kasaba sınırlarını terk edememesi anlatılır, ancak söz konusu korku unsurlarını mitleştiği şekliyle kabul etmeyenler “ignorantia” sınırlarını zorlar ve anlatılanların / yaşananların “sahte” olduğunu anlar. Lorenzo Magnani’nin bir eserinde (Understanding Violence: The Intertwining of Morality, Religion and Violence, s.61) verilen örnek şöyledir:

(1) Eğer odamda bir toplantı olsaydı bilirdim,

(2) Böyle bir şeyden haberim yok,

(3) Dolayısıyla bugün odamda bir toplantı olmayacak.

Ancak Russell’ın çaydanlık teorisinde de geçtiği gibi, bireyin “olmayan” bir şey hakkında hiçbir şey düşünmeyeceği de (ya da “düşünmemesi gerektiği”) söylenemez. Burada öne çıkan husus, safsata örneği olan ad ignorantiam temellendirmelerinin ana akıl yürütme sürecine zarar vermesi ve düşünmeyi sona erdirmesidir, aksi halde bu süreci besleyen “henüz kanıtlanmamış nedenleri” olası görüp, onları çürütmenin yollarını aramak bilgi edinme sürecinde faydalı olabilir.

Faydalı okumalar: 1, 2, 3, 4

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: